İşletmelerin gelişmesiyle ile birlikte lojistik süreçlerin, sistemli şekilde yönetmek adına genellikle bir depoya ihtiyaç duyarlar. Ancak çok az sayıda işletme depo tasarımına doğru şekilde yaklaşmaktadır. Eski yaklaşımda, bir alanın etrafının dört duvar ile çevrilmesi ve içinin doldurulması mantığıyla hareket edilmekteydi. Ancak işletmeler artık bu konuya daha fazla önem vermekte ve depo kurulumu işletmeler için ciddi yatırımlar gerektirmektedir. Bu durum, özenli bir planlama ve tasarımı haketmektedir. Öncelikle alan veya bina maliyeti, iş makinaları maliyeti, ısıtma veya soğutma sistemleri ile havalandırma maliyetleri, yangın algılama ve söndürme sistemleri gibi birçok unsurun plan içerisinde değerlendirilmesi gereklidir.

Kurulumu tasarlanan depo ister otomasyon sistemine sahip olsun ister yalın bir depo olsun doğru planlama ve sistemli bir yaklaşım ile kurulmalıdır. Yapılan herhangi bir hatanın düzeltilmesi zor olmasa da zaman, insan gücü, iş günü kayıpları ve maliyet açısından işletmeye yük olacaktır.

Neden Bir Depoya İhtiyaç Duyarız?

İşletmeler birçok nedenden dolayı depoya ihtiyaç duyabilirler. İmkanlar dahilinde kendi depolarını tesis edebilecekleri gibi bu işler için kurulmuş farklı depolarıda kiralama yoluna gidilebilir. Başlıca ihtiyaç nedenler ise;

·         Yeni bir işletme kurulması,

·         Mevcut deponun yetersiz gelmesi nedeniyle büyütülmesi,

·         Depo faaliyetlerinin kolaylaştırılması,

·         Teknolojik gelişmelere olanak sağlaması,

·         Depolanan ürünlerde tamamen veya kısmen değişim olması,

·         İşletme ürün pazarının genişlemesi ve yer değişikliği gibi sebepler sıralanabilir.

Ürünlerin depoda nasıl istifleneceği de önemli bir konudur. Ürün çeşidine, boyutlarına, ağırlığına göre, yere dökme, üst üste istif etme veya raf sistemi şeklinde teknik çözümler bulunur.

Lojistik depolarda operasyonun sistemli, düzenli ve mevcut alanı daha verimli kullanılması adına raflı depolama sistemleri daha çok tercih edilmektedir. Başlıca raf sistemleri;

·         Sırt sırta raf sistemi

·         Dar koridor raf sistemi

·         Mezanin sistem

·         Mekik raf sistemi

·         İçine girilebilir raf (Drive in) sistemleridir.

1-Raflı Depolama Sistemleri

Raflı depolama sistemleri çoğu ürünün depolanmasına elverişli, kurulumu kolay ve hızlı olması sebebiyle tercih edilmektedir. Dikey ve yatay taşıyıcılar sayesinde yüksek katlara çıkabilir ve ürünler travers adı verilen yatay taşıyıcıların yükseklikleri ayarlanabilir nitelikte olmasıyla da farklı boyutlardaki ürünler için farklı alanlar sunabilmektedir.

 Raf Sisteminde Dikkat Edilmesi Gerekenler

Raf sistemi farklı ürün çeşidine depolama imkanı sağlamasıyla, lojistik sektöründe fazlasıyla tercih sebebidir. Ancak doğru planlama, doğru üretici ile çalışma, projeye uyum, tehlike ve riskleri önceden değerlendirme, kullanılacak iş makinası seçimi, zemin, deprem, depolanacak ürün türü-çeşidi ve benzeri faktörlerin kurulumdan önce hesaba katılması gerekmektedir. Örneğin; koridor aralarındaki mesafeyi iş makinesi türü belirlemektedir. Forklif sınıfı veya reachtruck diye tabir edilen istif sınıfı araçlarda güvenli çalışma koridor genişlikleri birbirinden farklıdır. Tasarım aşamasında mutlaka iş makinesi üreticisinden destek alınmalıdır.

Raf sistemi kurulmadan önce depolanacak ürün hangi şartlarda depolanacak, ağırlığı, ölçüleri vs. bu soruların cevabı verilmelidir. Ürünler palet üzerinde olacaksa standart paletler veya özel üretim paletler mi olacak, planlama aşamasında belirlenmelidir. Aynı zamanda raf sistemi kurulumdan önce statik ve dinamik hesapları da yapılmalıdır.  

2-Yangın

Her yıl yüzlerce depoda yangın haberleri duymaktayız. İş sağlığı ve güvenliğinin proaktif (önleyici) yaklaşımıyla olaya baktığımızda öncelikle yangın çıkmayacak bir depo tasarlamalıyız. Bunun yanında yangını erken fark eden ve müdahale edebilecek sistemlerimizde olmalıdır.

Depolanacak ürünler sınıflandırılmalı ve depo stok sayılarına dikkat edilmelidir.

·         Yanıcı malzemeler,

·         Yanıcı parlayıcı malzemeler

·         Patlayıcı malzemeler

Özellikle kimyevi depolarda ürünlerin birbirleri ile etkileşimlerine dikkat edilmelidir. Yangın gerçekleşse dahi hasarı azaltmak ve yangına müdahaleyi kolaylaştırmak adına yangın perdeleri veya riskli depo ürünlerinin farklı yerlerde tutulması çözüm olarak görülebilir.

3-Zemin-İşletme İçi Trafik Düzeni

Depo zemini taşıyacağı yükler bakımından çok önemlidir. Deponun kurulumu öncesi zemin etüdü yapılmalıdır. Depolanan ürünler, raf sistemi, iş makinaları, bina yükü, yağmur ve rüzgar yükü gibi bir çok faktör zeminde çökme veya betonda kırılmalara neden olabilmektedir.

Zeminde meydana gelen göçükler veya çökmeler rafların devrilmesine, iş makinalarının kaza yapmasına veya maddi hasarlar çıkarmasına neden olabilecektir.

İşletme içi trafik düzeni de kurulum aşamasında dikkate alınması gerekmektedir. Yaya/araç yolları zemin çizgileri ile belirlenmelidir. Burada amaç işletme güvenliğinin sağlanması ve trafiğin sorunsuz akmasıdır.

İşletme içi trafik yönüde tasarımda belirlenmelidir. Depo içi trafiği saat yönü veya tersi yönde olabilir ancak tek yönde hareket etmesi fiziki şartların imkan vermesi şartıyla tercih edilmelidir.

4-Ürün Yükleme Boşaltma Alanları

Depo dış alan tasarımı, lojistiğin güvenli ve kolay olmasına yardımcı olacak faktörlerden biridir. Araçların depoya güvenlikten girişi ve rampa-kapı sistemine yanaşması sırasında işletme dışı trafiğin kolay ve güvenli olması sağlanmalıdır. Tasarım aşamasında dikkat edilmesi gereken kuralları içeren ürün yükleme boşaltma alanlarında iş güvenliği yazımızdan destek alınabilir.

5-Aydınlatma

Depolar tek veya çok katlı olabilir ve genellikle yatayda geniş hacimlere ulaşabilir. Bu yüzden doğal aydınlatmadan sınırlı hacimde yer faydalanabilmektedir. Bu nedenle aydınlatma projesi iyi hazırlanmalıdır. Aydınlatma seçiminde led armatürler, enerji tasarrufu ve sağladıkları aydınlatma seviyeleri ile tercih sebebibir. Aynı zamanda aydınlatma seviyesinin standartlara uygun olması işleyişin güvenle yürütülmesine ve çalışan üzerinde olumlu bir motivasyon olacağından göz ardı edilmemelidir.

6-İş Makinesi Seçimi

İş makineleri lojistik sektöründe olmazsa olmazlardan biridir. Elle kaldırma ve taşıma hem personel üzerinde sağlık problemleri yaratabileceği gibi hemde lojistiğin istenenden daha yavaş ilerlemesine neden olacaktır.

İş makinesi seçiminde depolanacak ürün çeşidinden deponun fiziki yapısına kadar birçok faktör bulunmaktadır. Ancak kapalı ortamlarda sağladığı avantajlar nedeniyle elektrikli iş makinesi tercih sebebidir. Tabiki bunun yanında kaldırılan yükün ağırlığı ve kaldırılacağı yükseklikte çok önemlidir.

7-Otomasyon

Gelişen teknoloji, pazar payının artması ve tüketici taleplerinin daha hızlı sonuçlar beklemesi işletmeleri otomasyona yönlendirmektedir. Otomasyonun kurulması ciddi bir alt yapı gerektirdiğinden, doğru planlama ve tasarım bu konuda da çok önemlidir. Otomasyona neden ihtiyaç duyulduğu sorusu mutlaka sorulmalıdır.

Sonuç olarak; ister bir depoyu sıfırdan kurun, ister mevcut bir alanı depoya dönüştürün, birçok sistem birbiri ile entegre çalışmalıdır. Tasarım konusunda atlanılan herhangi bir konu maliyetten çok daha fazlasıdır. Doğru planlama size her konuda avantaj sağlayacaktır.