İş sağlığı ve güvenliğinin temel hedeflerinden biri iş kazalarının sıfıra indirilmesidir. Tabii ki bu süreç uzun ve meşakatlidir. Fazlasıyla emek ister. Ne yazık ki ülkemizde iş kazalarından dolayı hayatını kaybeden çalışan sayısı her yıl ortalama 1500-2000 arasındadır. Bu ölümlerin önüne geçmek, güvenlik kültürünü ve güvenlik bilincini aşılamak için iş başı konuşmaları pratik, hızlı ve amaca yönelik olması sebebiyle çok önemlidir. Eğitimin sahada tekrar edilerek pekiştirilmesi, aklımıza takılan konuların cevap bulması çalışanın kendine olan güvenini arttıracaktır. Daha da önemlisi bu eğitimin onların sağlık ve güvenliğinin korunmasına yardımcı olmak, bilinçlendirmek için yapılıyor olduğunu anlatmak, insana kendini değerli hissettirecek ve güven duygusu aşılayacaktır.

Maslow’un ihtiyaçlar hiyararşisinde birinci sırada temel fizyolojik ihtiyaçlar yer almaktadır. Hava, yemek, su gibi gereksinimlerdir. Hemen arkasından gelen ihtiyaç ise güvenlik ihtiyacıdır. Bu konu çok önemlidir. Fizyolojik ihtiyaçlar tamamlandıktan sonra güvenlik ihtiyacı belirgin hale gelir. Bu yazımızda da iş başı konuşmalarının güvenlik ihtiyacını karşılamada ne kadar hızlı ve pratik bir uygulama olduğunu anlatacağız.

İş başı konuşmaları, birçok sektörde uygulanabilir ancak özellikle inşaat ve otomotiv sektöründe çok sık görmek mümkündür. İnşaat sektöründe farklı birçok iş aynı anda şantiye içinde yürütüldüğünden dolayı konu çeşitliliği çok fazladır. Örneğin; yüksekte çalışma, emniyet kemeri kullanımı, baretin önemi vs. gibi pekçok konu bir iş öncesi anlatılarak pekiştirilir. Bu uygulamanın inşaat dışında lojistik sektöründe de kullanımı oldukça basit ve efektiftir. Lojistik sektöründe inşaat kadar değişken konular olmasa da üzerine fazlasıyla düşünülmesi gereken, bir kaza olması durumunda ciddi yaralanmalar veya ölümle sonuçlanabilecek olaylar meydana gelebilir. Bu olayların önüne geçmek içinde iş başı konuşmalarıyla personeli eğitip, güvenli davranması pekiştirilebilir.

Peki bu organizasyonu nasıl yapacağım?

1 Planlama

§  Öncelikle işletmenizi ve insanları iyi tanıyor olmalısınız. Makine-ekipman, prosesler, prosedürler, sağlık riskleri, iş ekipmanları, insan davranışları gibi durumları analiz edip konuları belirleyin. Farklı işletmelerdeki iyi uygulamaları inceleyin, kazaları analiz edin.

§  Belirlenen konuları kimlerin anlatacağını belirleyin. Siz aynı anda pekçok yerde olamazsınız. Bu yüzden, eğitim verecek kişiler, işyerindeki yönetici, şef/amir usta başı veya iş güvenliği uzmanı/işyeri hekimi/hemşiresi olabilir. Bu kişiler daha öncesinde hiç eğitim vermemiş olabilirler. Bu kişilere eğitimde nelere dikkat etmesi gerektiği konusunda yardımcı olun.

§  Eğitim sıklığı belirleyin. Lojistik sektöründe inşaat kadar hızlı değişen bir yapı yok demiştik. Bunun için sizin ve yönetimin üzerinde anlaştığınız haftanın bir gününü belirleyin. Pazartesi günü olması, personelin haftasonundan çıkıp, yeni bir haftaya başlıyor olması açısından ideal olabilir.

§  Eğitimin süresi konuya göre değişkenlik gösterebilir ancak kısa olması önemlidir. Burada amaç belirlenen spesifik konu üzerine konuşmak, sesli düşünmek varsa soruları alıp cevaplandırmaktır. Eğitimin süresi 10-15dk olması hem sizi hemde yönetimi üzmeyecektir. Ayrıca kısa konuşmalar daha akılda kalıcıdır.

2 Uygulama

§  İş başı konuşmasını haftalık organize ettiyseniz ve haftanın ilk günü yapmaya karar verdiyseniz en geç cuma gününe kadar aktaracağınız konu hazır olmalıdır. Eğitim konusunu anlatacak yönetim kademesinden çalışma arkadaşlarınıza ister mail yoluyla, ister eğitim odasına toplayıp ilk sizin anlatmanız şeklinde bir ileti yapabilirsiniz. Burada sizin belirleyeceğiniz daha pratik bir yöntem de olabilir.

§  Eğitim öncesi anlatacağınız konuya çalışmak önemlidir. Konuyu anlatırken örnekler veya görseller ile şekillendirin.

§  Soru sorulmasından çekinmeyin. Her sorunun cevabı sizde olacak diye bir zorunluluk yoktur. Ancak cevabını bilmediğiniz soruları not edin ve personele geri dönüş sağlayın. İlgilendiğinizi hissettirin.

§  Katılama teşvik edin. Konuşma sırasında çalışanlara sorular sorun. Kişisel deneyimleri olup olmadığını, ne gibi dersler çıkardıklarını öğrenin.

§  İş başı konuşması yapacağınız alanda dikkat dağıtacak faktörlerin mümkünse olmamasına özen gösterin. Örneğin, siz anlatım yaparken çalışan gürültülü bir makine hem dinleyeni hem anlatanı fazlasıyla yorduğu gibi konunun anlaşılmasınında önüne geçebilir.

§  İş başı konuşmalarında amaç eğitim aktarmak olduğu kadar,insanlarla göz teması kurulması da çok önemlidir. Eğitim sırasında hilal şeklinde bir duruş pozisyonu alınabilir. Bu şekilde tüm iş arkadaşlarınızı görebilir, hal, tavır veya davranışlarını gözlemleyebilirsiniz. Üzgün bir arkadaşınızı gördüğünüzde eğitim bitiminde görüşüp sıkıntısını yardımcı olabilirsiniz.

§  Eğitim bitiminde varsa personelin konu ile ilgili katkılarını alın. Bazen hiç tahmin etmediğiniz bir olayla ilgili geri bildirim alabilirsiniz. Deneyimli personel yeni gelen personele bilgi aktarımı sağlayabilir.

3 İzlem

§  Sistemin doğru şekilde inşaa edilmesi ve yönetimin bu konuyu desteklemesi eğitimde devamlılığı sağlayacaktır. Tutarlılık burada çok önemlidir.

§  Eğitimin personel üzerindeki olumlu davranışları izlemek ve geri bildirim almak bu süreçte çok önemlidir. İlerleyen süreçlerde konu bulmanıza bile yardımcı olacaklardır.

§  Eğitimin bu aşamada ki katkılarından biri de toplum içerisinde insanların bir konuyu anlatması, o konu için hazırlanması, yeni bilgiler öğrenmesi, kendine olan özgüvenini de geliştireceğinden dolayı işini güvenle yapan iyi eğitimli personele sahip olmanıza da katkı sağlayacaktır.

Özetle söylemek gerekirse eğitim insanlara yeni yollar keşfetmesine yardımcı olacaktır. Bunu da kolayca yapabilmenin yollarından biride iş başı konuşmalarıdır. Sitemizde farklı birçok konuya dair iş başı konuşmasını bulabilirsiniz.

Unutulmamalıdır ki, ‘’Afrika’da kanat çırpan bir kelebek, Amerika’da fırtına yaratabilir. Yani hayatta gerçekleşen her durum, yapılan her eylem değerlidir. Küçük gibi görünen durumlar, etki ettikleri olayları bambaşka bir hale büründürebilir.